Nooit eerder had ik van zo dichtbij de organisatie van een afscheidsdienst meegemaakt, niet nagedacht over wat er allemaal wel niet bij kwam kijken en hoe moeilijk het moet zijn om tussen je verdriet door noodzakelijke beslissingen te nemen. Het zet je zelf meteen weer aan het denken hoe jij zou willen dat mensen je herinneren en hoe je eigen afscheid er uit zou moeten zien.

Vandaag was mooi. Heel bewust hebben we afscheid genomen in het huis van opa en oma, hem uit huis begeleid, onder het geklepper van de buurtooievaar en overvliegende partner en het gekraai van zijn haan, terwijl het vogelhuis de hele ochtend gevuld was met hongerige vogels en de vogels uit zijn volière zich opvallend vaak langs de rand van hun verblijf lieten zien. Opa was groot vogelliefhebber, kon uren doorbrengen tussen zijn gevederde vrienden. De afscheidsdienst was mooi; een zorgzame vader, opa en overgrootopa is niet meer. Hij stond voor iedereen klaar en bij iedereen in huis heeft hij zijn eigen plekje in de zin van een bureau, kaptafel, bed, vogelhuis, lawaaiige windmolen of plantenbak. Het leven is vergankelijk, daar zouden we iedere dag naar moeten leven.

Tijdens de tocht van het huis naar het dienstgebouw, leek de tijd even stil te staan. Mede omdat het daar nog gewoonte is om uit respect langs de kant te gaan staan als je een stoet passeert. Maar ook door de zogenaamde ‘burenplicht’, die zorgen dat de stoet overal door kan rijden en het verkeer wordt geregeld, het huis aan kant is bij thuiskomst van de dienst, koffie schenken, klokken luiden en andere tradities, die je dan pas kunt waarderen.

Hij werd naar zijn laatste rustplaats gereden onder begeleiding van kleinzoons en mannelijke aanhang. Stonden ze buiten in de regen te wachten tot de rouwstoet klaar was voor vertrek naar de begraafplaats, tijdens het lopen verscheen een flauw voorjaarszonnetje, wat de vogels in de buurt ‘aanzette’ om ook hun laatste eer te bewijzen.

Het is goed zo. We hebben uitgebreid de tijd gehad om afscheid te nemen en de impact zal de komende dagen, weken en zelfs jaren nog merkbaar zijn. Na de dienst vertrokken we met de hele familie naar het huis van oma (ook dat is wennen), om een broodje te eten. Zonder dat iemand iets zei bleef ‘zijn’ stoel leeg. Totdat alle plaatsen bezet waren en iemand zo moedig was om de stap te zetten. De eerste stap in een leven zonder opa. Er zullen nog veel ‘eerste stappen’ volgen, wat niet makkelijk zal zijn. Zeker niet voor oma. Het doet pijn om mensen zoveel verdriet te zien hebben. We moeten loslaten, doorgaan. Genieten van dag tot dag, want wij zijn nog niet uitgeleefd.

Lieve opa, rust zacht. Het is goed zo en dat weet je.

Al snel werd het niet meer mogelijk om zelf je bed uit te gaan. Alles werd teveel. Je liet het maar over je heen komen, je vooral druk makend om oma. Toen de diagnose bekend werd, lymfe klier kanker, wist je genoeg. Je begon met afscheid nemen, ‘tot gauw’ draaide je om tot ‘ja kom maar snel weer’. Heel bewust liet je weten wat je wilde. Toch liet je je niet helemaal kennen. Geheel tegen alle verwachtingen in, leefde je ineens op. Zelfs de artsen stonden versteld en snel werd er nog een onderzoek uitgevoerd.

Je vechtlust, strijdend ten onder. Eigenwijs en koppig, De Witte waardig.
Veel te vroeg, veel te snel. Hoe vaak ik niet heb gehoopt ‘hij redt het wel’.
Het mocht niet zo zijn en dat doet pijn.

Geen leuke gesprekken meer over de nieuwe gekkigheden, anekdotes van vroeger, scherpe onverwachte grappen en opmerkingen en geen oprecht geïnteresseerde vragen meer over hoe het gaat. Je wist altijd precies wat iedereen deed, alles was interessant en als je het ergens niet mee eens was, stak je dat niet onder stoelen of banken. Geen tompoucen meer op een verjaardag. Geen stevige hand of ferme knuffel.

Lieve opa, ik ga je ontzettend missen. Maar nooit vergeten.

Sinds onze laatste ontmoeting wist ik dat ik op niet al te korte termijn bericht zou krijgen dat er aan je laatste reis een einde was gekomen. Dat moment is vandaag, veel sneller dan verwacht. Je weet dat je een dergelijk bericht gaat krijgen, maar je bent er nooit op voorbereid. Niemand is ooit voorbereid op de dood, zelfs als deze aangekondigd komt, blijft het je overvallen, het komt altijd onverwachts. Zogenaamd dacht ik dat ik er zelf beter op voorbereid was als ik zo af en toe tijdens zijn reis te horen zou krijgen hoe het zou gaan. Dat bleek niet zo.

Veel te snel, zelfs een goede laatste reis bleek er niet in te zitten. Voor ons weerzien herinnerde ik je als iemand vol levenslust en passie, tijdens ons weerzien schrok ik. Geen vechtlust meer, eigenlijk al toegegeven aan de dood, langzaam leeg gezogen. Het leven is soms zo oneerlijk.

Partir, c’est mourir un peu – Alphonse Allais

Tranen bewaar ik altijd tot ik een momentje voor mezelf heb. Of, bij hoge uitzondering, huil ik uit bij iemand die ik volkomen vertrouw.

Vandaag heb ik afscheid genomen van iemand die niet lang meer te leven heeft, maar heel bijzonder daarmee om weet te gaan. We hebben gelachen, gepraat en een balletje geslagen. Allebei werden we stiller naarmate het afscheid naderde.
Een bizarre gewaarwording, afscheid nemen en weten dat je elkaar nooit meer zult zien. Niet toevallig als je door Amsterdam crosst een blik van herkenning.

Vandaag keek ik de dood in de ogen, ogen die altijd straalden en veel indruk op me maakten, stonden nu glazig en mat. Het leven is soms zo oneerlijk. Tocb ben ik blij dat ik de kans heb gehad om afscheid te nemen. Dat is niet vanzelfsprekend.

Respect voor mensen die zo positie in het leven kunnen staan, terwijl de dood als het zwaard van Damocles boven hun hoofd hangt. Hoe ze van ieder moment wat rest kunnen genieten.

Afscheid nemen bestaat niet. Mooi zeggen. Gedeeltelijk waar. Maar eens in het hart, voor altijd in het hart.

Ik vind het een vervelend idee, om achtergelaten te worden zonder te weten hoe iemand zelf herdacht wil worden. Geen idee waar dat vandaan komt, wellicht dat de stijve, deprimerende echte begrafenissen van mijn overgrootouders daar een bijdrage aan hebben geleverd. De naam van de overledene wordt niet genoemd, het is alleen maar hel en verdoemenis, donker en onpersoonlijk. Daarbij lijkt het me niet fijn om, zoals Michael Jackson, je familie achter te laten zonder recent/duidelijk testament, zeker niet als er kinderen bij betrokken zijn, zodat er nu drie partijen ruziën om kids die gebroken zijn.

Dat kan ook anders, heb ik meegemaakt. Al zou ik niet gecremeerd willen worden. Waarschijnlijk heeft mijn aversie voor vuur sinds een brand thuis-thuis daar voor gezorgd, maar het spreekt me ook minder aan. Nog steeds overvalt me soms het beeld van een herdenkingsdienst, waarbij de kist alleen in het crematorium achterbleef in een grote zaal. Niemand die er zorg voor zou dragen dat het goed en waardig zou gebeuren, geen familie voor een echt laatste afscheid. Dat idee, deed me veel pijn. Niet dat ik er ook maar iets van merk, maar toch.

Een testament heb ik al, uit pure noodzaak bij de koop van een huis samen. Een goede uitvaartverzekering ook, je weet maar nooit, het kan morgen plots afgelopen zijn. Daarom ga ik ook meer bij dag leven, en niet teveel meer in de toekomst. Wat komt, dat komt. Maar over mijn begrafenis heb ik niets op papier. Wel heb ik zoveel, vooral muziek, in mijn hoofd, wat ik wel en vooral niet zou willen. Het vastleggen lukt me niet, want eigenlijk is het niet aan mij om daar invulling aan te geven. Dat zouden de mensen die mij lief hebben, prima voor mij kunnen doen, want zij kennen mij het best. Of ik ze daarmee mag opzadelen? Ik weet niet of je dat zo moet zien, volgens mij is het ook een stukje rouwproces.

Regelmatig discussiepunt bij ons is, dat ik donor ben. Behalve mijn huid en ogen, mogen ze alles wat bruikbaar is gebruiken, als ik daar iemand mee kan redden. Zelf merk ik er niets van en je ziet er ook niets van. Toch staat de gedachte vooral mijn vader niet aan. Ondanks die wetenschap zit er toch een codicil in mijn portemonnee. Want mocht mijn leven met een donororgaan gered kunnen worden, zou mijn vader daar ook geen nee tegen zeggen.

Zo, nou heb ik toch wat ‘op papier’. Mocht het nodig zijn, maak er wat van. Geen treurige bedoeling alstjeblieft, en laat de wijn en het eten je smaken. Een beetje Bourgondisch, of op z’n Brabants lijkt me wel wat. En een open huis graag, mijn ‘trots’. Misschien dat er voor de gelegenheid nog een leuke designjurk geregeld kan worden, met matching Manolo’s? Lopen hoef ik dan toch niet meer, kan ik ze eindelijk aan! Ik betaal niet voor niets al jaren premie natuurlijk! Dan wil ik het ook in stijl!

Heb ze zelf al uitgezocht. Om het makkelijk te maken...